Những nguyên nhân dẫn đến thất bại IVF

 Có nhiều nguyên nhân có thể khiến chu kỳ IVF không thành công. Tuy rằng không phải tất cả những nguyên nhân này đều có thể được khắc phục, rất quan trọng để hiểu những yếu tố ảnh hưởng trong từng trường hợp để có những điều chỉnh cần thiết làm tăng khả năng thành công cho chu kỳ tiếp theo.

Một trong những tác vụ nghề nghiệp quan trọng nhất của bác sỹ là gặp mặt nói chuyện với người bệnh ngay sau thất bại. Qua đó giải thích, trấn an trên cơ sở phân tích khoa học và minh bạch những gì đã xảy ra và vì sao chúng khác với kỳ vọng. Nếu bác sỹ của bạn không dành đủ thời gian với bạn về vấn đề này, bác sỹ đó đã không hoàn thành trách nhiệm của mình.

Bài viết tổng hợp những nguyên nhân thường gặp dẫn đến thất bại của chu kỳ IVF.

 

Chất lượng trứng

Trứng là yếu tố đầu tiên và quan trọng nhất trong phân tích nguyên nhân thất bại IVF. Trứng cung cấp phần lớn những cấu thành cần thiết cho thụ tinh và phát triển của phôi. Nhìn chung, nếu bạn có càng nhiều trứng trong một chu kỳ IVF, khả năng thành công của bạn càng cao.

Trứng thu lấy được sau kích thích buồng trứng

Trứng thu lấy được sau kích thích buồng trứng

Tuổi tác có ảnh hưởng quan trọng đến trứng. Số lượng và chất lượng trứng bắt đầu giảm sau tuổi 30, và giảm nhanh sau tuổi 35. Đến tuổi 40, chỉ có khoảng 10% trứng là bình thường. Khả năng sinh em bé thành công cho một chu kỳ IVF chuyển phôi tươi là 32% với người phụ nữ ở tuổi 35, nhưng chỉ còn 16% ở tuổi 40. Thống kê này không có nghĩa IVF sẽ không thành công trong trường hợp của riêng bạn. Tuy nhiên, nếu những xét nghiệm cá nhân không cho kết quả tốt, các bác sỹ kỳ cựu trong ngành sẽ khuyên bạn nên dùng trứng hiến tặng từ ngân hàng trứng.

Hạn chế lớn ở Việt Nam là không có ngân hàng trứng chính quy. Những phụ nữ có nhu cầu tiếp nhận trứng nên sử dụng dịch vụ của những ngân hàng trứng theo chuẩn mực quốc tế tại Thái Lan hoặc Singapore, tránh những rủi ro về sức khoẻ và pháp lý từ những nguồn trứng không đáng tin cậy.

 

Chất lượng tinh trùng

Ngay cả khi tinh dịch đồ cho thấy số lượng, độ linh hoạt, và hình dáng tinh trùng bình thường, vẫn có khả năng tinh trùng có những bất thường DNA. DNA tinh trùng có thể bị tổn thương do cơ thể tiếp xúc với hoá chất hay lạm dụng chất kích thích.

Tiêm trực tiếp tinh trùng vào bào tương trứng (ICSI) làm tăng khả năng thụ tinh tạo phôi nhưng không đảm bảo được rằng tinh trùng tốt đã được chọn. Trong trường hợp này, những trung tâm IVF có nền tảng kỹ thuật và công nghệ cao có thể áp dụng phương pháp thử nghiệm Halosperm, qua đó có thể phân biệt được tinh trùng bình thường và tinh trùng với DNA bất thường.

(a) và (b): tinh trùng với DNA nguyên vẹn, (c) và (d): tinh trùng với DNA phân mảnh, (e) tinh trùng với DNA xuống cấp

(a) và (b): tinh trùng với DNA nguyên vẹn, (c) và (d): tinh trùng với DNA phân mảnh, (e) tinh trùng với DNA xuống cấp

 

Quy cách kích thích và lấy trứng

Có nhiều quyết định quan trọng trong quy cách kích thích và lấy trứng có ảnh hưởng đến khả năng thành công của chu kỳ IVF như sử dụng thuốc tránh thai trước kích thích, thời gian và liều lượng kích thích, thời điểm tiêm HCG, và kỹ thuật thu lấy trứng.

HCG (Human Chorionic Gonadotropin) có tác dụng kích hoạt giai đoạn tăng trưởng cuối cùng của trứng để sẵn sàng thụ tinh với tinh trùng, đồng thời giải phóng trứng khỏi thành nang noãn tạo điều kiện thuận lợi cho thu lấy trứng. Lựa chọn thời điểm tiêm HCG thích hợp có ý nghĩa rất quan trọng cho thành công của quy trình IVF. Tiêm HCG sớm khi nang noãn chưa đủ thời gian đạt kích thước tối ưu có thể làm giảm số trứng trưởng thành thu nhận được. Tiêm HCG muộn có thể dẫn đến trứng phát triển quá kỳ (post-mature), khó thụ tinh tạo phôi, hoặc nếu có sẽ là phôi chất lượng kém.

 

Chất lượng phôi

Năm 2002, Oxford Medicine & Health Journals xuất bản một nghiên cứu thực tiễn cho thấy có đến 50% trường hợp IVF nhiều lần không thành công là do phôi không tiếp tục phát triển sau 3–6 ngày. Trứng sau thụ tinh tạo phôi bắt đầu là một tế bào đơn, sau đó tiếp tục phân chia thành nhiều tế bào trong môi trường phòng lab. Phôi tốt thông thường sau 3 ngày sẽ phát triển thành ít nhất 6–7 tế bào. Phôi không tốt có thể không phát triển ngay từ ban đầu hoặc ngừng phát triển sau một thời gian.

Phần lớn những trung tâm IVF tại Việt Nam hiện nay đánh giá và lựa chọn phôi để chuyển vào tử cung dựa vào hình dạng của phôi dưới kính hiển vy. Nhưng không có đảm bảo rằng một phôi “đẹp” là một phôi tốt, với trọn vẹn thông tin di truyền và không có bất thường nhiễm sắc thể. Cách duy nhất để nhận biết một phôi tốt là sinh thiết phân tích nhiễm sắc thể bằng phương pháp phân tích gen trước chuyển phôi PGD (Preimplantation Genetic Diagnosis).

PGD: Sinh thiết phôi với hơn 8 tế bào

PGD: Sinh thiết phôi với hơn 8 tế bào

PGD: Phân tích nhiễm sắc thể

PGD: Phân tích nhiễm sắc thể

Chuyển phôi không tốt là gần như từ bỏ khả năng đậu thai thành công. Hãy đảm bảo rằng bạn được chuyên viên phôi học cung cấp bản báo cáo chất lượng phôi cùng kết quả PGD kèm hình ảnh chụp dưới kính hiển vy, và cùng với bác sỹ của bạn thảo luận trước khi lựa chọn và chấp thuận chuyển phôi vào tử cung.

 

Cách thức chuyển phôi và khả năng tiếp nhận của tử cung

Cách thức chuyển phôi rất phụ thuộc vào tay nghề bác sỹ. Trước và trong quá trình chuyển phôi, bác sỹ cần siêu âm tử cung xác định vị trí đặt phôi tối ưu. Nếu niêm mạc tử cung lồi lõm không đều, mỏng, hoặc yếu, có thể cần dùng thuốc kích thích tái tạo mô và tăng độ dính. Thao tác chuyển phôi nhẹ nhàng và chính xác là cần thiết để tránh tổn thương nội mạc tử cung.

Sau khi cơ thể trải qua những can thiệp như tiêm thuốc và hút trứng, nội mạc tử cung có thể không ở tình trạng tốt nhất để tiếp nhận phôi. Trong một số trường hợp, bác sỹ có thể đề nghị không chuyển phôi ngay mà chờ một thời gian cho tử cung hoàn toàn hồi phục. Đây cũng là một trong những lý do tỷ lệ thành công của chuyển phổi trữ đông cao hơn so với chuyển phôi tươi.

Nội mạc tử cung trong tình trạng bình thường

Nội mạc tử cung trong tình trạng bình thường

Nội mạc tử cung sau quá trình kích thích

Nội mạc tử cung sau quá trình kích thích

Chỉ vì không thành công một lần không có nghĩa là bạn phải từ bỏ thiên chức làm cha mẹ. Thất bại của một chu kỳ IVF có thể mang lại những thông tin quý giá giúp tăng khả năng thành công cho chu kỳ sau. Điều bạn cần làm là trao đổi thẳng thắn với bác sỹ về những yếu tố dẫn đến kết quả không mong muốn đó. Trong mọi trường hợp, đừng bao giờ chấp nhận thực hiện IVF nhiều lần mà không có một quá trình trao đổi thông tin khoa học và minh bạch giữa bạn và bác sỹ.

Hãy nhớ rằng thành công hay thất bại cuối cùng cũng trọn vẹn là của bạn. Đó là hành trình của bạn. Thời gian và tiền bạc của bạn. Bạn cần chắc rằng bạn yên tâm và tin tưởng bác sỹ, trung tâm, và dịch vụ bạn nhận được trước khi bắt đầu chu kỳ tiếp theo.

Cuối cùng, quan trọng nhất, là hãy giữ niềm tin và đừng bỏ cuộc. Luôn có những trợ giúp chân thành và tận tuỵ, nếu bạn kiên trì và quyết tâm thực hiện ước mơ của mình.